اونی که دَشتی بشارت اَمرِه
دو ستام همش عَمارت اَمرِه
بِحساب شویی زیارت اَمرِه
اِیتِه پا مکه ایته پا مدینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
فو زنه وِرد مَرَ جوانه به
اَنَ اسباب همه چی گیرانه بِه
اَخمِ چارَم دِینه مهربانه بِه
وقتیَم هوا خوشه پُشت بِزینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
اونه دُمبه چِل و چاقه گُذره
اَمی دست و پا چُلاقه گُذره
اَمی روغن اَمی شاقِ گذره
گازوو خنده وقت مُردن شیرینِه
بی بی بی چادری خانه نشینه
هَچینِی هیچ چی رِ بَد نام تی نام
خرس انگور کَلیه تی باغ کتام
گرم بادم خالی کوزه پشت بام
اَن دِ کِشت کار نَبه کون وسینِ
بی بی بی چادری خانه نشینه
گیلان پسر برار مفت نبازه
آب لب گال پوچه خانه نسازه
هلاچین لی لیکَ دارَ وامرزه
خیر باشد یاور تی شین یارَقچینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
شال مردمان نوا زِن گیلِ جا
ویری تا خلاصه بیم زنجیر جا
اَنی که گُرّه کونه تی دیل جا
شیر جنگل خوسِ گیلان زمینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
شِمی اَمرَیم اُهوی راه دَواران
دشمن سینه سر پُر فوداران
تا شمی پا جیری فرش بجاران
اَمی گیلان نَوا خاری بیدینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
چی کمی داریم ببیم زنده بگور
اَمی صحرای دَره علف وفور
گوش شیطان کره چشم بد بدور
اَمی خانه انجیلم سوال چینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
گیلان اوی گیلان پسر برار تی شین
موش بگربه نده غم نخور هَچین
اگر اسمان تی شین بیه زمین
مرگ اقدس نبه جان سکینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
سبز علی سبزه کُنه تی دامنه
گُلعلی گل تاوده تی گردنه
شیر علی واجاوره تی دشمنه
حالا کو تی کرچه خنده بَزینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
می دیلَ گپ درَ تی چشمان خواب
بره تی خواب مره عالم آب
چرِ شیون دکفه به تند تاب
کَل گپ مسگر راسته هچینَه
بی بی بی چادری خانه نشینه
بی بی بی چادری خانه نشینه
بقعه خواهر امام رشت منسوب است به «فاطمه اخری» دختر امام موسی کاظم و خواهر امام رضا.
این آرامگاه در گذشته دور معروف به « امامزاده لال شوی» بود و ظهیرالدین مرعشی در کتاب «تاریخ گیلان و دیلمستان» که در اواخر قرن ۹ هجری نوشته شده، از این بقعه با همین نام یاد کردهاست. ظاهرا علت این نامگذاری مربوط به نحوه کشف این مزار بودهاست.
در دوره ناصری در سال ۱۲۸۲ ه. ق، ملا حسنعلی حسنی( از روحانیون معتبر گیلان)در ایام حکومت قاسم خان والی در گیلان بنای بقعه بزرگی را با صحن و ایوان و مسجد و سرداب آغاز کرد که پس از مرگ او به پایان رسیدو تصویر آن در کتابهای جهانگردان و مأموران اروپایی به چاپ رسیدهاست.
حاجی ملا رفیع شریعتمدار (مجتهد و متمول تراز اول گیلان در عهد ناصری) در آخرین سال حیات خود یعنی در ۱۲۹۲ ه. ق برای این بقعه سردری ساخت که هنوز پابر جاست.
این بقعه در دوره قاجار محل بست نشینی مقصرین بوده و در دوره مشروطه محل تحصن و تظاهرات مردم به شمار میآمدهاست.
بقعه خواهر امام پس از انقلاب اسلامی ایران به طور کلی و اساسی بازسازی شد و گنبدی بر بنای آن افزوده شد.
دریا میّن پا بنیم ،خوشکابون!
اگر توی دریا پا بزاریم ، دریا خشک می شود
بدبخت اگر مسجد آدینه بسازد یا طاق فرود آید یا قبله کج آید
می شین تی شین ببوسته خوشان شین نبوسته ؟
مال من مال تو شده اما مال ما مال ما نشده ؟
مال خودم مال خودم مال مردم هم مال خودم
آئووو... اينه مچه سر كور مگز وازكونه
روي لبش, مگس كور پرواز ميكند.
ترسو است, دم فرو بسته است
آخر (كولك- مرغانه) امه سر دشكني؟!
آخر (تخم مرغ كرچ) را بر سر ما شكستي؟!
آخر كاسه و كوزه ها را به پاي ما شكستي؟! آخر گند و كثافت كار را به تن ما ماليدي؟!
خدا خر- ه شاخ هندا, مار- ه ميجك!
خدا خر را شاخ نداد, ما را مژه!
منظوز: اگر قدرت داشتي پدر مردم را در ميآوردي. خدا ترا شناخت و از اين بهتر نيافريد
آتش هر قدر تندتر بسوجه تندتر خاکسترابون.
آتش هر چه تندتر بسوزد زودتر سرد می شود
تب تند زود سرد می شود
خانه ی ارباب گردو زیاد است ، می تونی بشماری ولی نمی تونی ببری
!در خانه ی قاضی گردو بسیار است اما شماره هم دارد
بوشو ابرو چاکونه ، بزه چشمم کوراگود!
رفت ابرو را درست کند ، زد و چشم را هم کور کرد
!رفت ثواب کند کباب شد
ترسم هم از عراق خورما بکّفم هم از گیلان تورشه کونوس
می ترسم هم از خرمای عراق بیفتیم هم از، ازگیل ترش گیلان
ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی کین ره که تو می روی به ترکستان است
منابع: پیک املش- نیک صالحی ....
شهرستان رضوانشهر یکی از شهرستانهای استان گیلان در شمال ایران است. مرکز این شهرسان شهر رضوانشهر است. این شهرستان در شمال غربی این استان، بین سواحل دریای خزر و رشته کوههای تالش قرار دارد و از دو بخش جلگه ای و کوهستانی تشکیل شده است. این شهرستان از شمال به دریای خزر و شهرستان تالش، از غرب به شهرستان خلخال، از جنوب به شهرستان های صومعه سرا و ماسال و از شرق با شهرستان بندر انزلی مرز مشترک دارد. در گذشته، رضوانشهر را «رضوانده» میگفتند.
شهرستان زيبا و ساحلي رضوانشهر علاوه بر داشتن دريا و طول خط آبي از ناحيه غرب، داراي جنگلهاي انبوه است كه در هر فصل، زيبايي خاص خود را دارد. اين منطقه كه در شمال غرب استان گيلان واقع شده، داراي ۸۰۴كيلومترمربع وسعت جغرافيايي، ۳۰كيلومتر طول خط آبي ساحلي و ۱۳۰روستا است. رضوانشهر از دو ناحيه بزرگ موسوم به گيل دولاب و تالش دولاب تشكيل شده . و مردمان آن به زبان های تالشی، گیلکی و آذری صحبت می کنند.
مدرسه جديد خمسه در ادوار گذشته در رضوانشهر داير و نشريه ستاره سهيل در پنجاه سال قبل در اينجا منتشر مي شد. نيمي از جمعيت رضوانشهر را برادران و خواهران اهل تسنن (شافعي مذهب) تشكيل مي دهند
رضوانشهر و پره سر با وجود آثار باستاني ، به دليل واقع شدن حدفاصل جنگل و دريا و همچنين آب وهواي ييلاقي مطبوع وچشمه هاي داراي آب معدني و رودخانه هاي دائمي و آبشارهاي زيبا چشم اندازهاي بسيار زيبايي دارد
رضوانشهر با توجه به موقعيت منطقه، در گذشته مقر فرمانداري مناطق پنجگانه تالش (به نام خمسه طوالش) بوده كه عرفا و شعرا و اهل فضل و دانش از اين منطقه برخاسته اند.
اقتصاد شهرستان رضوانشهر بر پایه ی کشاورزی، دامداری است. مهم ترین محصولات کشاورزی رضوانشهر: برنج، گندم، جو و ذرت می باشد. پرورش دام به دلیل دارا بودن مراتع مناسب (۲۲هزار هکتار در شهرستان رضوانشهر) از اهمیت ویژهای برخوردار میباشد
جاهای دیدنی
سواحل زیبای دریای خزر در سیمبرخاله و تازآباد، آبشار ویسادار پره سر، مناطق کوهستانی ارده و زندانه و برزکوه، بنای تاریخی اسپیه مزگت (مسجد سفید) دیناچال، خرابه های شهر گسگر در روستای هفت دغنان، گورستان باستانی مینه رو و وسکه، دژ زرین کول در ییلاق شوشل دشته دومن، گورستان باستانی رفیه رود میانرود، پل آجری پونل، خانه تاریخی سردار مقتدر در ییلاق آق مسجد، آق مسجد رینه، آرامگاه سید شرف شاه و سید امین السلطان غریب بنده
اگر زرده می دیم از بی نوایی
اگر ساختندرم بی روشنــــایی
ولی آویزیه می گـــوشّ اّ گپ
گدا کیسه پُــــــرّ از روسیاهی
خوره چمچه می شیـــــــــــن تای تیانّ
که لابدان تار بزه می سفره نانه
بگو می کول دیمه خاطر تی شین جمع
که دزد دزدی نشه مهتـاب شبانه
می دیل از غُصه سنگینّ شب و روز
تنور آتشه می سینه از سوز
نوا خوردن گول می خنده خندّ
که سالان سال کونه شنبه بنوروز
کرّ مردندرم هیچی به هیچی
مرّ خوردندرم هیچی به هیچی
می اّمرّ صد هزارتا آرزویّ
بگیل بردندرم هیچی به هیچی
تی خانه بدتر از بی بلته باغه
در و پیکر نّره عینِ بولاغه
دو تا چوم قرضه گیر تی مال بپا
گیدی پاسْبان خواب دزد چراغه
حصیر سر خوری افسوس قالی
بنازم من تره چـــی بــــی خیالی
بگیفتید آفتاب چشم زهــــــــــره
هنوزم تو اسیر خط و خالــی؟؟؟
جی دوزد هر چی مّنه رمال شینه
که خرس ارثیه کفتار شیــــــــنه
ایسه تا زرد سگ تی خانه برپا
تی مرغ لانه دربست شال شینه
هنوز تو جاهلی تی ذوق نمرده
تره خواب میّن آبــــــــــی نبرده
نّچشتی گرم و ســــرد روزگاره
تی زخم سر هنوز بادی نخورده
دکتر محمد معين فرزند شيخ ابواقاسم از طلاب علوم دينی درنهم ارديبهشت ماه سال ۱۲۹۴ خورشيدی در شهر رشت زاده شد. نوزاد شيرخواره بود که پدر و مادرش را از دست داده و توسط پدر بزرگ های مادری و پدری نگهداری ميشود. تحصيلات دوره ابتدايی خود را در دبستان اسلامی و دوره متوسطه را در دبيرستان شاهپور رشت طی کرد. در آن زمان آموزش و پرورش گيلان (اداره معارف) هر سال تعدادی از دانش آموزان نمونه و ممتاز را برای تحصيل در دارالفنون تهران انتخاب و بورسيه ای به مبلغ ۱۰ تومان در ماه پرداخت ميکرد, محمد معين که استعداد خود را در مدرسه نشان داده بود, انتخاب شده و دوره دوم متوسطه را در دارالفنون تهران طی ميکند. پس از اخذ ديپلم وارد دانشسرای عالی شده و در رشته فلسفه و ادبيات به ادامه تحصيل می پردازد. در دوره دانشجويی زبان فرانسوی را آموخته و به آن مسلط ميشود و رساله ای به اين زبان مينويسد, و حتی به اين زبان برای مهمانان فرانسوی درباره زبان و ادبيات سخنرانی ميکند که تحسين همگان را برمی انگيزد. در سال ۱۳۱۳ با نمره ممتاز موفق به کسب مدرک ليسانس از دانشگاه ميشود
سال ۱۳۱۴را به خدمت سربازی احضار و دوره شش ماهه دانشکده افسری را گذرانيد و در مهر ماه آن سال به سمت دبيری دبيرستان شاهپور اهواز منصوب گشته و پس از سه ماه به رياست دانشسرای شبانه روزی اهواز و در عين حال عضويت تحقيق اوقاف و رياست پيش آهنگی و تربيت بدنی استان به وی سپرده می شود.در خوزستان انديشه جمع آوری و تدوين اصطلاحات, لغات, امثال و حکم فارسی در وی ايجاد شد و کار روی آنرا شروع کرد, همچنين رسالات "گنجينه شوش" و "داستان هاروت و ماروت" را نوشت. عليرغم کار و مشغله سنگين در اين دوره موفق شد بصورت مکاتبه ای, از طريق يک آموزشگاه روانشناسی در بلژيک روانشناسی عملی و ديگر شعب آن از قبيل خط شناسی ، قيافه شناسی و مغز شناسی را فراگيرد
دکتر معين در سال ۱۳۱۸به تهران منتقل و در سمت معاون اداری دانشسرای مقدماتی و سپس سپس کفالت اداره دانشسراها در وزارت فرهنگ مشغول کار گرديد, همزمان در دوره دکترای زبان و ادبيات فارسی ثبت نام و به تحصيلاتش ادامه داد. در شهريور ۱۳۲۱مراسم دفاع از رساله دکترای وی که " مزديسنا و تأثير آن در ادبيات پارسی" نام داشت, با حضور استاد راهنمای وی ملک الشعرای بهارانجام شد و با نمره "بسيار خوب" مورد قبول اساتيد واقع گرديد, و محمد معين نخستين دکتر ادبيات فارسی در ايران شناخته شد. دکتر معين با زبان های عربی , فرانسوی ,انگليسی , و زبان های کهن چون زبان پهلوی , فارسی باستان , اوستا و سانسکريت آشنا بود
دکتر معين در سال ۱۳۳۹از طرف دولت فرانسه به اخذ نشان هنر و ادبيات نايل آمد .
دکتر معين جايگاه ويژه ای نزد استاد دهخدا و نيما يوشيج داشت , علامه دهخدا در وصيتنامه اش نوشت : "به ورثه خود وصيت می کنم که تمام فيشهای چاپ نشده لغت نامه را که ظاهراً بيش از يک ميليون است و از الف تا يا نوشته شده... به عزيزترين دوست من آقای دکتر معين بدهند که مثل سابق به چاپ برسد و اين زحمتی جانکاه معادل نصف تاليف است" . نيما يوشيج نيز در وصيتنامه اش دکتر معين را بعنوان وصی تعيين کرده بود تا اشعار وی را بررسی کند و قسمت لازم را انتشار دهد .
دکتر معين اين ميهن دوست و عاشق فرهنگ و ادب ايران در تير ماه سال ۱۳۵۰درگذشت,آرامگاه او بنا به وصیت خودش، به احترام حرم مطهر آقا سید جلال الدین اشرف و علاقه وی به مرحوم علامه بزرگ آقا شیخ حسین وحید، در کنار حشمت رود در شهر آستانه اشرفیه قرار دارد و مورد بازدید علاقه مندان به زبان و ادب فارسی می باشد.
فهرست برخی از آنان را در زير می آوريم.
فرهنگ معین
تأليفات
ستاره ناهيد يا داستان خرداد و امرداد (نثر و نظم)
حافظ شيرين سخن، دو جلد
يک قطعه شعر در پارسی باستان
يوشت فريان و مرزبان نامه
علامه محمد قزويني، در سالنامه پارس و نيز مجله فرهنگستان چاپ شد
شاهان کيانی و هخامنشی در آثار الباقيه
ارداويراف نامه
روزشماری در ايران باستان و آثار آن در ادبيات پارسی
پورداوود، ترجمه احوال و آثار
مزديسنا و تأثير آن در ادبيات پارسي، با مقدمه مشروح به زبان فرانسه به قلم هانری کربن
شماره هفت و هفت پيکر نظامی
حکمت اشراق و فرهنگ ايران
قاعدههای جمع در زبان فارسي، شماره اول از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
اسم مصدر- حاصل مصدر، شماره دوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
امير خسرو دهلوی
(برگزيده نثر فارسي، شماره اول (دورههای سامانيان، آل بويه
آيينه سکندر
اضافه، بخش نخست، شماره سوم از سلسله انتشارات طرح دستور زبان فارسی
هورقليا
لغات فارسی از ابن سينا
(برگزيده شعر فارسي، شماره اول (دورههای طاهريان، صفاريان، سامانيان و آل بويه
نصيرالدين طوسي، زبان ادبيات پارسی
دوره کامل فرهنگ فارسي، شامل لغات فارسي، لغات و ترکيبات عربی متداول در فارسي، لغات
اروپايی که به تدريج در فارسی وارد شده و اعلام اشخاص، اعلام جغرافيايي، در هفت هزار و نهصد صفحه و در شش مجلد
فرهنگ دستور زبان فارسي، شامل مباحث دستوری
ويرايش( ويرايش کتب)
دانشنامه علائی تأليف ابنسينا، بخش دوم، علم برين
چهار مقاله تأليف نظامی عروضی سمرقندي، با شرح لغات و توضيح عبارات مشکل و نسخه بدلها
مجموعه اشعار دهخدا. با مقدمه مشروح در ترجمه احوال و آثار وی
(جامع الحکمتين تأليف ناصر خسرو، به همراهی هانری کربن (فارسی- فرانسوی
(شرح قصيده ابوالهيثم، به همکاری هانری کربن (فارسی- فرانسوی
برهان قاطع تأليف محمد حسين بن خلف تبريزي، دوره در چهار مجلد
جوامع الحکايات تأليف سديد الدين محمد عوفی
(عبهر العاشقين تأليف روزبهان بقلی شيرازي، به همکاری هانری کربن (فارسی- فرانسوی
ويرايش(ترجمه )
روانشناسی تربيتي، ترجمه از ,علم النفس و آثاره فی التربيه و التعليم, (عربی)، تأليف علی الجارم و مصطفی امين
کتيبههای پهلوي، ترجمه از انگليسي، به قلم و. ب. هينگ
خسرو کواتان و ريدک وي، ترجمه از پهلوی
(ايران، تأليف دکتر ر. گيرشمن (فرانسوی- انگليسی
منابع: شمالیها. گردشگری ایران.
تالش
نام یکی از تیرههای آریایی است که سکونت گاه اصلی آنها در البرز باختری از جنوب خاوری جمهوری آذربایجان آغاز شده و تا شمال باختری استان گیلان و همه استان اردبیل در ایران ادامه دارد.
در استان گیلان زبان خود را حفظ کردهاند و بر پایه قانون اساسی جمهوری اسلامی حق آموزش به این زبان را دارند. در استان اردبیل به مرور زمان زبانشان به ترکی تغییر یافتهاست. در جمهوری آذربایجان در پی سیاستهای پانترکیسم آن جمهوری که در قانون اساسیشان نیز نمود یافتهاست هر گونه گویش و و نگارش غیر ترکی ممنوع است.
* شهر تالش*
مرکز این شهرستان شهر تالش « هشتپر» می باشد که در گذشته شهر شفارود و سپس کرگانرودبوده است . کرگانرود حاکم نشین و ییلاق آن نیز آق اولر یا آق اویلر بوده که در 4 فرسخی آن قرار دارد .
در طی جنگ دوم جهانی ، متفقین به منظور رساندن قوای کمکی و تجهیزات نظامی و جنگی به اتحاد جماهیر شوروی سابق با کمک این دولت جاده ای در مسیر انزلی ـ آستارا ایجاد نمودند و شهر کرگانرود مرکز تالش از این جاده بدور ماند و منزوی گردید . به همین دلیل مردم این شهر به کنار جاده جدیدالأحداث کوچ کرده و شهری را بنا نمودند و چون در محل احداث شهر جدید کاخی با هشت درب بزرگ وجود داشته و از آنجائیکه در زبان تالشی درب را « بًر » می گویند ، شهر جدید را هشتبر نام نهادند که به مرور زمان و بر اثر تکرار به هشتپر معروف شد و تغییر نام پیدا کرد و در سالهای اخیر این نام نیز عوض شد و آن را « تالش » نامیدند .
نام تالش
در اسناد ومنابع پيش از اسلام ، كلمه «تالش» ديده نشده است .بسياري ازپژوهشگران ، تالش را با قوم «كادوس» كه از آن در منابع يونان و روم باستان يادشدهاست، يكي مي دانند (پيرنيا).به نظر مي رسد «تاتاگوش» مندرج در كتيبه هاي هخامنشي و «تاتاي گين گيبري»آمده در الواح آشوري ، با تالش كنوني يكي باشد . يونانيان اين كلمه را «كادوس» خواندهاند
تالشان - كادوسان در زمره اقوام ساكن در نجد ايران ، پيش از ورود آريايي ها بهاين سرزمين ياد شده است (پيرنيا۱۳۷۰،ج ۱،ص۱۵۷)در تاريخ ماد آمده است : كادوسيانيك قبيله مهم مستقل بودند كه در كوههاي جنوب ارس ، نزديك در ياي كاسپين زندگيمي كردند .(دياكونوف۱۳۵۷،ص ۶۰۷) بنا به برخي روايات اين قبيله در اتحاديه اي كه بهتشكيل دولت ماد انجاميد ، عضويت داشته ودر اواخر دوره مادها از آن اتحاديه خارجشده است .(پيرنيا،ج ۱،ص۲۰۱-۲۰۰) .
نقاط مسكوني تالشان در گذشته بيشتر از حال به سوي شمال پيش رفته بود و با نقاطتات نشين جنوب قفقاز تماس مي يافت (اُرانسكي ۱۳۵۸،ص ۳۱۷) و به نظر مي رسد كه ازجانب شمال غرب نيز به ارسباران و رودخانه ارس امتداد مي يافت و با ميتانيان وارمنيان همسايه بودند(علي اف ،ص ۳۰،دياكونوف،ص ۶۰۷) آثار اين گستردگي درشمال غربيپيوسته آشكار بوده . چنانكه در اواسط سده هفتم هـ . ق اهالي كليبر هنوز مركب از ترك وتالش بودند (مستوفي ۱۳۶۷،ص۸۴) و نام تالش هنوز بر روي چند طايفه بزرگ مغان وساكن در اراضي جنوب ارس ، همچون ميكائيللو و قوجه بيگ لو كه دست كم نيم قرنپيش ازاين مشتمل بر ۵۰۰۰خانوار بودند ، باقي مانده است (لغت نامه دهخدا، ذيل طالش )
ساختار اجتماعی
جامعهي قومي تالش داراي ساختار ايلي و مبتني است بر : كوچ «خانواده» ، دَدَزواَ «دودمان» ، طايفه ، تيره و اِل «ايل» هريك از اين اركان پنجگانه تعريف ويژه خود رادارد.
ساختار ايلي در تالش شمالي در هم ريخته است، در تالش جنوبي خصوصا" در نقاطيكه زبان تركي كاملا" جايگزين تالشي شده است روبه فراموشي نهاده و در منطقه بين شهرهاي تالش و ماسال كاملا" حفظ شده است . اهالي منطقه مذكور با نام و سلسله مراتبايلي خود آشنا هستند . به طور مثال - شاندرميني (شاندرمني) ها خود را وابسته بههشت تيره (طايفه) به نامهاي : بايَ زا ، خسارَ زا، چَپَ زا ، ايسيَ زا ، اَيمات ، سيا مئرد،مافوسنان مي دانند . اين تيره ها ايل شاندرمين را تشكيل مي دهند و يا تالشدولايي ها ايلخود را متشكل از تيره هاي : اَردَج ، وَسكَج ،بودَغ ، سيندي ، ره ش ، رينَج، مينَرِج واللَبَشَ مي دانند .
زبان:
زباني كه قوم تالش بدان سخن مي گويند «تالشي» ناميده مي شود تالشي از جملهزبانهاي موسوم به هند و اروپايي ست كه به شاخه شمال غرب گروه زبانهاي ايراني بازبسته است .(رجبوف،ص۲).
به استناد آمار غير رسمي اما مستند به پژوهشهاي موثق ميداني ، در تالش شماليبيش از هشتصد هزار نفر و در تالش جنوبي بيش از پانصد هزار نفر به زبان تالشي سخنمي گويند .
زبان تالشي فاقد خط و سابقه ادبيات مكتوب و صورت ادبي مي باشد (صادق زاده۲۰۰۲،ص ۱۲-۱۱). از اين رو در سير تحولات تاريخي به لهجه هاي متعددي تقسيم شدهاست و فاصله آن لهجه ها از شمال به جنوب به حدي مي رسد كه اهالي دومنطقه دور ازهم به دشواري سخن يكديگر را درك مي كنند .
مذهب:
تالشان مسلمان و پيرو مذاهب شيعه و سني شافعي مي باشند بخشي از تالشان نيزپيروامام حنبل بودند ولي بعد ها تغيير مذهب داده اند.
گردشگری:
در بخش تاريخي آن مجموعه ، دژ شگفت انگيز « قلعه رودخان » ، شهرك تاريخي ماسوله ، بناي ايسبيه مَزگَت ، دژ ليسار ، مناطق باستاني مريان و تول و سايتهاي معرفي نشده ديگري قرار دارد .
شنبه بازار ماسال ، يكشنبه بازار گشت و اسالم ، دوشنبه بازار شفت و ضيابر ، سه شنبه بازار پره سر و فومن ، چهار شنبه بازار رضوانشهر و زيده و پنجشنبه بازار شاندرمن و هشتپر و آليان با انواع توليدات و فراورده هاي دامي ، زراعي ، صنعتي و سنت هاي ويژه روز بازار ، گوشه ديگري از موزه گردشگري تالش را تشكيل مي دهد .
آبشارهاي دل انگيز ، خرم بوي ماسوله ، ويسادار پره سر ، ورزان كرگانرود ، زمرد حويق ، بارز آو و يا لاتون لَوَندَويل. درياچه هاي نئور و سراگاه كرگانرود ، خشكه درياي شاندرمن ، استيل آستارا ، غار آو ايشوي شاندرمن . جاده هاي سياحتي فومن به ماسوله ، ماسال به خديله پئشت ، شاندرمن به اَلَنزه ، رودبار سرا به بارگاه برم ، پونل به زندانه و برن ، هشتپر به مريان ، آستارا به اردبيل و آبگرم معدني كته كومه لونده يل بخش ديگري از جاذبه هاي گردشگري تالش است . ازجمله ي شگفتيهاي طبيعت تالش آب و هواي دوگانه ي آن در طول سال است . به طور مثال در فصل تابستان ، هنگامي كه از شدت گرما و رطوبت بايد به پنكه ها و كولر ها پناه برد ، در نقاط ييلاقي آن ديار بدون لوازم گرما زا و حتي بدون روشن كردن بخاري ، نمي توان شب را به صبح رساند .
منابع : ویکی پدیا - پایگاه تالش پژوهی علی عبدلی-بارش
تو به من خنديدي و نمي دانستي
من به چه دلهره از باغچه ي همسايه
سيب را دزديدم
باغبان از پي من تند دويد
سيب را دست تو ديد
غضب آلود به من كرد نگاه
سيب دندان زده از دست تو افتاد به خاك
و تو رفتي و هنوز
سالهاست كه در گوش من آرام آرام
خش خش گام تو تكرار كنان
مي دهد آزارم
و من انديشه كنان
غرق اين پندارم
«كه چرا باغچه ي كوچك ما سيب نداشت؟!!....»
باز باران
با ترانه
با گوهر های فراوان
می خورد بر بام خانه
من به پشت شيشه تنها
ايستاده :
در گذرها
رودها راه اوفتاده.
شاد و خرم
يک دوسه گنجشک پرگو
باز هر دم
می پرند اين سو و آن سو
می خورد بر شيشه و در
مشت و سيلی
آسمان امروز ديگر
نيست نيلی
يادم آرد روز باران
گردش يک روز ديرين
خوب و شيرين
توی جنگل های گيلان:
کودکی دهساله بودم
شاد و خرم
نرم و نازک
چست و چابک
از پرنده
از چرنده
از خزنده
بود جنگل گرم و زنده
آسمان آبی چو دريا
يک دو ابر اينجا و آنجا
چون دل من
روز روشن
بوی جنگل تازه و تر
همچو می مستی دهنده
بر درختان می زدی پر
هر کجا زيبا پرنده
برکه ها آرام و آبی
برگ و گل هر جا نمايان
چتر نيلوفر درخشان
آفتابی
سنگ ها از آب جسته
از خزه پوشيده تن را
بس وزغ آنجا نشسته
دمبدم در شور و غوغا
رودخانه
با دوصد زيبا ترانه
زير پاهای درختان
چرخ می زد ... چرخ می زد همچو مستان
چشمه ها چون شيشه های آفتابی
نرم و خوش در جوش و لرزه
توی آنها سنگ ريزه
سرخ و سبز و زرد و آبی
با دوپای کودکانه
می پريدم همچو آهو
می دويدم از سر جو
دور می گشتم زخانه
می پراندم سنگ ريزه
تا دهد بر آب لرزه
بهر چاه و بهر چاله
می شکستم کرده خاله
می کشانيدم به پايين
شاخه های بيدمشکی
دست من می گشت رنگين
از تمشک سرخ و وحشی
می شنيدم از پرنده
داستانهای نهانی
از لب باد وزنده
راز های زندگانی
هرچه می ديدم در آنجا
بود دلکش ، بود زيبا
شاد بودم
می سرودم :
" روز ! ای روز دلارا !
داده ات خورشيد رخشان
اين چنين رخسار زيبا
ورنه بودی زشت و بی جان !
" اين درختان
با همه سبزی و خوبی
گو چه می بودند جز پاهای چوبی
گر نبودی مهر رخشان !
" روز ! ای روز دلارا !
گر دلارايی ست ، از خورشيد باشد
ای درخت سبز و زيبا
هرچه زيبايی ست از خورشيد باشد ... "
اندک اندک ، رفته رفته ، ابرها گشتند چيره
آسمان گرديده تيره
بسته شد رخساره خورشيد رخشان
ريخت باران ، ريخت باران
جنگل از باد گريزان
چرخ ها می زد چو دريا
دانه های گرد باران
پهن می گشتند هر جا
برق چون شمشير بران
پاره می کرد ابرها را
تندر ديوانه غران
مشت می زد ابرها را
روی برکه مرغ آبی
از ميانه ، از کناره
با شتابی
چرخ می زد بی شماره
گيسوی سيمين مه را
شانه می زد دست باران
باد ها با فوت خوانا
می نمودندش پريشان
سبزه در زير درختان
رفته رفته گشت دريا
توی اين دريای جوشان
جنگل وارونه پيدا
بس دلارا بود جنگل
به ! چه زيبا بود جنگل
بس ترانه ، بس فسانه
بس فسانه ، بس ترانه
بس گوارا بود باران
وه! چه زيبا بود باران
می شنيدم اندر اين گوهرفشانی
رازهای جاودانی ،پند های آسمانی
" بشنو از من کودک من
پيش چشم مرد فردا
زندگانی - خواه تيره ، خواه روشن -
هست زيبا ، هست زيبا ، هست زيبا ! "
آستارا شهری زیبا در ساحل غربی دریای خزر و در شمالیترین نقطه استان گیلان و آخرین نقطه مرزی ایران و جمهوری آذربایجان است. آستارا از شرق به دریای خزر، از شمال به آستارای جمهوری آذربایجان، از غرب به شهرستان اردبیل و از جنوب به هشتپر محدود است.
درباره وجه تسمیه منطقه روایات چندی نیز وجود دارد؛ از جمله اینکه نام منطقهای که این شهر در آن ساخته شده در آغاز آهستهرو بوده زیرا کاروانان و مسافران زمانی که به این منطقه مردابی-ساحلی میرسیدند ناچار به حرکت آهستهتر میشدند. همان نام به مرور تبدیل به آستارا شده است. نظریه دیگر نام آستارا بر گرفته از دو قسمت
"آست" + "آرا" میداند. Ast در ترکی به معنی پایین و فرودست و Ara یا Araliq به معنی سرزمین یا دشت هموار است. بدین سان آستارا به معنی دشت هموار و کم ارتفاع خواهد بود که شهر آستارا در چنین منطقهای بنا شده است.
تصاويري از شاليزارهاي موجود در اطراف شهر آستارا
آستارا به موجب قانون تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ش. بخش شهرستان اردبیل بود، در مهرماه سال ۱۳۳۷ش. تابع آذربایجان شرقی شد و از خرداد سال ۱۳۳۹ش. جزو استان گیلان گردید .جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۵۵ش، ۳۵۹۴۵ نفر بوده و طبق بر آورد سال ۱۳۶۳ش. به ۴۳۸۶۴ نفر رسیده و در حال حاظر نزدیک به ۱۰۰۰۰۰ نفر میباشد. این شهرستان شامل دشت و کوهستان است و هوای دشت در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان ملایم و هوای کو هستان در تابستان معتدل و در زمستان سرد است. محصولات آن غلات، حبوبات، برنج و فر آورد ههای دامی است.
شهرداری بندر مرزی استارا
بازار آستارا:
از جمله دیدنی های شهرستان آستارا بازارهای مرزی آن است که به واسطه قرار داشتن در منطقه ای توریستی از اهمیت و اعتبار زیادی برخوردار شده است. بازارهای آستارا به واسطه تنوع کالا و همچنین قیمت نسبتا مناسب؛ همه ساله با استقبال فراوان گردشگران زن و مرد مواجه می شود.
آستارا در محل تقاطع سه راه خشكي اصلي بازرگاني واقع شده و مبادلات تجاري بين بازار باكو و روسيه ، بازار اردبيل و آذربايجان ، بازار رشت و ايران از اين طريق انجام مي گيرد و از نخستين شهر هاي ايران است كه اداره گمرك در آنجا تشكيل شده و در ابتدا گمرك درجه يك شناخته مي شد و هم اكنون نيز گمرك فعالي است و يكي از منابع عمده درآمد مي باشد و اخيراََ هم زمان با رونق تجارت ، بين دو سوي مرز ، اشتغال جديد ، درآمد روز افزوني را براي اهالي ايجاد كرده است .
گمرک شهر مرزی آستارا
ویژه گی های آب و هوایی آستارا
شهر آستارا با توجه به موقعیت آن دارای آب و هوای مرطوب و معتدل می باشد . رطوبت نسبی در این منطقه بین ۷۵ تا ۸۵ درصد متغییر است و مقدار متوسط تجهیز سالیانه نیز در ایستگاه آستارا ۷۸۵ میلیمتر بر آورد گردیده است و میزان بارندگی در سطح منطقه بر اساس یک بر آورد بیست ساله ۱۲۰۰ میلیمتر در سال گزارش گردیده وحداکثر بارندگی سالیانه در ایستگاه آستارا ۲/۰ ۱۷۸ میلیمتر می باشد و دامنه تغییرات بارندگی سالیانه در محدوده مورد نظر بین ۲۰۰۰میلیمتر در مناطق ساحلی خزر تا ۷۰۰میلیمتر در ارتفاعات ، نوسان دارد .
اماکن تاریخی شهرستان آستارا
مرقد مطهر امامزاده ابراهیم و قاسم
۱ ) قلعه شيندان كه تاريخ بناي آن احتمالاََ به قبل از اسلام مربوط مي شود .
۲ ) قبرستان قديمي ( ونه بين ) بالاي دهكده حيران .
۳ ) قبرستان قديمي دهكده گنج كشي از آبادي هاي نزديك حيران .
۴) بقعه شيخ تاج الدين محمود خيوي در لمير محله آستارا كه بر روي سنگ قبر آن تاريخ ۷۳۲ق حك شده است .
۵ ) بقعه سيد ابراهيم و سيد قاسم پسران امام موسي كاظم ( ع ) در دهكده كانرود .
نمایی از مرداب استیل آستارا
دانشگاه آزاد اسلامی استارا واحد مرکزی
شیون فومنی (میر احمد سید فخری نژاد) از شاعران محبوب و مشهور خطه ی شمال در سال ۱۳۲۵ه ش در شهرستان فومن دیده به جهان گشود او تحصیلات ابتدایی و سه ساله ی خود را در رشت سپری کرد و بعد از آن به کرمانشاه کوچ نمود و سه ساله دوم دبیرستان را تا اخذ دیپلم طبیعی -۱۳۴۵در آنجا گذراند.
شیون در سال ۱۳۴۶ وارد سپاه دانش در طارم زنجان شد و یکسال بعد به استخدام اداره آموزش و پرورش استان مازندران درآمدودر سال ۱۳۴۸وارد زندگی زناشویی شد
او در سال ۱۳۷۴مبتلا به بیماری نارسایی کلیه شد و یک سال بعد برای درمان این نارسایی به وسیله دیالیز به تهران کوچ کرد و در همین سال با توجه به درد بیشمار موفق به اخذ فوق دیپلم (تجربی) از دانشگاه تربیت معلم گشت.
شیون در سال ۱۳۷۶ه.ش پس از سالها تدریس و تعلیم و تربیت فرزندان این خاک طربناک بازنشسته شد.
او در شهریورماه ۱۳۷۷پس از یک دوره بیماری مزمن کلیوی و انجام پیوند کلیه در یکی از بیمارستانهای تهران روی از نقاب خاک کشید.
آرامگاهش در بقعه سلیمانداراب رشت بنا به وصیتش در کنار سردار بزرگ میرزا کوچک جنگلی است.
آثار ادبی و هنری شیون فومنی
شیون فومنی یکی از شاعران نیرومند زمان ما بود که وی را باید شاعر دو زبانه نامید. بطور کلی شاعران دو زبانه هم در عوام و مردم منطقه خود رسوخ می کنند و هم در گستره ی ملی جایگاه ویژه می یابند.
شیون فومنی به عنوان یکی از شاعران موفق دو زبانه در حوزه شعر محلی و بومی گیلکی را که داشت در محاق فراموشی قرار می گرفت سینه به سینه تا آنسوی مرزهای کشورمان اشاعه و ارائه نمود و جاودانه گشت و از سوی دیگر در حوزه شعر فارسی با انتشار مجموعه های شعر فارسی و ارائه قالبهای معمول و مرسوم شعر فارسی از شاعران تأثیر گذار و توانای شعر معاصر بشمار می رود.
تحقیق و پژوهش در زمینه ی فرهنگ، و ادب گیلان و ارائه مجموعه اشعار گیلکی در قالب غزلیات، منظومه ها و دو بینی های محلی است از جمله آثار قابل تأمل و ماندگار اوست.
علاوه بر اینها، ترانه سرایی یکی از جنبه های ادبی و هنری شیون است که با مهارت، چیرگی و تسلط بر موسیقی، آواها و ملودی های محلی و فارسی از وی بعنوان موفق ترین شاعر ترانه سرا شناخت که در این حوزه ترانه های متعددی از وی به وسیله خوانندگان نامور خوانده شده است.
شیون در کنار شعر گیلکی و شعر فارسی فعالیتهای پر دغدغه ای در سایر حوزه های ادبی داشته است از آنجمله: شعر و ادبیات کودکان، قصه، داستان کوتاه و فیلمنامه (سناریو) از دیگر آثار ارزشمند اوست که طبعاً برشی دیگر از توانایی های وی بشمار می رود.
آثار فارسی شیون
شیون فومنی در شعر فارسی در دو شیوه کلاسیک و نو اشعار ماندگاری را از خود به یادگار نهاده است. غزل های شیون، از برجسته ترین غزل های معاصر شعر فارسی است که وی را در ردیف ممتازترین شاعر غزلسرا در حوزه ی غزل امروز نئوکلاسیک قرارداده است.
غزل های شیون، شیوه ی تخیل و مضمون پردازی شاعران سبک هندی، تشبیهات، استعارات، تصاویر و زبان امروزی همراه با تمثیل، ترکیب سازی، مضمون یا بی و پارادوکس های زیبایی را در خود دارد که البته همه اینها در کنار عناصر بومی و چه با اصطلاحات و ترکیبات زبانی گیلک، همانند: این سفر (این دفعه)، وعده خلافی، خرسخواری، تن شده، چموش پا تاوه و ... به واقع دیده می شود که کلمات را به راحتی دستکاری می کند و با انها فضای تخیلی می سازد.
در غزل های او حتی قافیه ها بسیار طبیعی و زیبا بجا می نمایند. خود او می گوید: وزن و قافیه و ردیف اگر اندیشیده آید پوشال کم بهایی است که خار کنی را به کار نمی رود.
تشخیص زبانی او مربوط به گزینش لطیف ترین واژه ها رایج است و ناخودآگاه از واژه های خشک و خشن پرهیز می کند وی بلاغت را با تخیل و زیبایی در کنار هم نشانده است؛ به ویژه که سراسر اشعار و مجموعه های او هوای شمال را دارد و فضای گیلان را می توان در شعر او به وضوح مشاهده کرد. این گونه بومگرایی که از عناصر سبکی اوست، یکی از محصولات نو گرایی نیمایی است که شاعر را با محیط خویش، پیوند می دهد.
در کنار غزل در حوزه اشعار کلاسیک، رباعی، دو بیتی، مثنوی، قصیده از جمله طبع آزمایی های شاعر بوده است که همواره با توجه به ظرفیت قالبها مشاهده توانمندیها و موفقیتهای شیون هستیم.
امّا اشعار نو و اشعار سپید از پر دغدغه ترین لحظه های سرودن شاعر بوده است که چهره دیگر شاعر را در این قالب به خوبی می بینیم که چقدر از ظرفیتهای بیانی، زبانی، عاطفی و ... شاعر را با خود به همراه داشته است که تا بدان پایه شاعری با آنهمه غزل های زیبا و دلنشین گرایش خاصی به سرودن اشعار سپید نشان می دهد.
۱- پیش پای برگ
۲- یک آسمان پرواز
۳- از تو برای تو
۴- رودخانه در بهار
۵- کوچه باغ حرف
شعر گیلکی شیون فومنی
شیون فومنی با عنوان مردمی ترین شاعر گیلان در اشعار گیلکی خود از حکایت های فولکوریک محلی سود بسیار برده است. زبان شعر گیلکی و بسیار ساده و روان است و این همه مدیون اصلاحات و کنایات آشنای بومی و افسانه ها و باورهای محلی و تأثیر محیط زیبایی گیلان و نیز تصویر اوضاع معیشتی مردم آن سامان است، چنین است که مردم این خطخ خود را در شعر او می یابند و با شعرش احساس پیوند و نزدیکی می کنند و از این چشم انداز از وی می توان بعنوان یگانه شاعر معاصر شعر گیلکی نام برد که شعرش دارای مخاطب است. بطور کلی قدرت شعر محلی شیون در سه امر نهفته است: شیوه ی روایت، طنز و زبان پرداخته.
در شعر شیون دو ویژگی دیده می شود او شاعری است: طنز گو و جدی، امّا شیطنتی در بیان او نهفته است که همیشه حتی در اشعار جدی نیز او را شاد نشان می دهد. اما در شعر محلی او طنز غالب است، چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیر مستقیم، یعنی گاهی مستقیماً مورد شلاق طنز می گیرد و گاهی خود را به جای مورد می گذارد و در معرض تاخت و تاز قرار می دهد.
ابزارهای طنز شیون در روایت، عبارتند از: کنایه، ضرب المثل های عامیانه، شخصیت پردازی، توصیف، تشبیه و مقایسه، مناظره، نکته گیری و حاضر جوابی و محاوره گرایی.
و شیون با ارائه اشعار شیوای گیلکی در قالب نوار کاست صوتی تحول عظیمی در ادب گیلکی ایجاد نمود.
در حال حاضر اشعار گیلکی شیون هم طراز و همپایه با شاهنامه حکیم فردوسی طوسی، دیوان حافظ و مثنوی مولانا در تمامی خانه های گیلان حضوری همه جانبه و چشمگیر دارد.
ارائه شش کاست نوار شعر گیلکی با صدار شاعر، سال انتشار ۱۳۵۷تا ۱۳۶۴و ارائه هفتمین نوار کاست گیله اوخان به کوشش فرزند شاعر حامد فومنی با همکاری هنرمندان گیلانی در قالب منظومه محلی نمایشی، سال انتشار فروردین ۱۳۸۲
مجموعه نوار کاست گیلکی شیون فومنی عبارتند از:
گیله اوخان ۱ شامل : مره نه دوندگی ترانه پرچین پهلوان ترانه کاس برار پاخاری(غزل) منظومه فوخوس درد دیل به؟ نیبه (غزل) ترانه برگ نار منظومه آقادار ترانه ماری ماری جنگل (غزل)
یگیله اوخان ۲ شامل: مجموعه های دو بیتی گیلکی
گیله اوخان ۳ شامل: غزلهای قبله نما وطن میرزا تنگه لنگه و مخمس میزقانچی منظومه گاب
گیله اوخان ۴ شامل: غزل انعام رخش و مخمس "بی بی بی چادری " منظومه هیچ
گیله اوخان ۵ شامل: منظومه گیشه دمرده بیست دوبیتی محلی گیلکی
گیله اوخان ۶ شامل: پنج غزل محلی گیلکی بیست دوبیتی محلی گیلکی
گیله اوخان۷ شامل: منظومه "گاب دکفته بازار" ترانه محلی "سل کول نی زن"
اشعاری از شیون فومنی:
تی خانه بدتر از بی بلته باغه
در و پیکر نّره عینِ بولاغه
دو تا چوم قرضه گیر تی مال بپا
گیدی پاسْبان خواب دزد چراغه
**************************
حصیر سر خوری افسوس قالی
بنازم من تره چی بی خیالی
بگیفتید آفتاب چشم زهره
هنوزم تو اسیر خط و خالی؟؟؟
**************************
جی دوزد هر چی منه رمال شینه
که خرس ارثیه کفتار شینه
ایسه تا زرد سگ تی خانه برپا
تی مرغ لانه دربست شال شینه
زبان گیلکی، زبان مردم گیلان آميختهای از ادامه زبانهای باستان ایرانی شاخه غربی و زبان مردمان بومی منطقه، پيش از آخرين مهاجرت آرياييان به فلات ايران است. در این زبان بسیاری از ویژگیهای زبانهای باستان ایران دیده میشود، برای نمونه صرف فعل در زبان گیلکی با صرف فعل در زبانهای پهلوی و پارتی شباهت دارد و نیز همگونیهای وجه اخباری و ماضی نقلی در گیلکی و پهلوی کاملاً قابل بررسی است.
لهجه گیلانی مشتمل بر دو گویش گیلکی و تالشی است.
گویش گیلکی نیز به نوبه خود به دو بخش متمایز در دو ناحیه غربی بیهپس و شرقی بیهپیش تقسیم میشود: یکی گویش رایج در رشت، بندر انزلی، لشت نشا، صومعهسرا، کوچصفهان، فومن و شفت و دیگری گویش رایج در آستانه اشرفیه، لاهیجان، لنگرود، رودسر، چابکسر، سیاهکل و دیگر شهرهای واقع در شرق گیلان. البته گویش هر یک از شهرهای مستقر در نواحی غرب یا شرق ضمن این که ساختار مشترکی با دیگر شهرهای هم گروه خود دارند .
تفاوتهایی نیز در شیوه تلفظ برخی واژهها و به ویژه افعال با آنها دارا هستند. اما در هنگام پژوهش و به منظور جلوگیری از پراکندگی نظرها و تعدد گویشها، گویش رایج در رشت معیار بررسی و پژوهش زبان گیلکی است. گویش تالشی نیز در نواحی ماسال، شاندرمن، اسالم، تالش، تالش دولاب و حتی در بندر انزلی و فومن و برخی بخشهای غربی رایج است.
البته گالشی نیز گویشی برگرفته شده از تالشی است که ساکنان کوهپایههای غربی گیلان به آن تکلم میکنند. برخی نیز گالشی را شاخهای از گیلکی برمیشمرند.
لازم به توضیح است که برخی از ساکنان کنونی شهرستان رودبار و کوهپایههای پیرامون آن را مهاجران کرد تشکیل میدهند و بدیهی است که گویش رایج آنها کردی است. همچنین در سالیان اخیر با مهاجرت مهاجرین ترکزبان که عمدتاً از استان اردبیل وارد استان گیلان شدهاند زبان ترکی نیز در برخی شهرهای گیلان مانند تالش و بندر انزلی و حتی رشت رواج دارد. ولی با توجه به آن چه که در ابتدای این بخش گفته شد گویشهای اصلی و اصیل گیلان را همان گیلکی و تالشی تشکیل میدهند. از سوی دیگر با گسترش آموزش و پرورش و رسانه امروزه زبان فارسی در میان بسیاری از نوجوانان شهرهای گیلان رواج یافته و بر گویشهای محلی تأثیر بسیار زیادی گذارده است.
گیلان یکی از استانهای شمالی ایران است که ۱۴۷۱۱ کیلومتر مربع وسعت دارد. رشته کوههای البرز همانند دیواری در غرب و جنوب گیلان کشیده شده است؛ به همین سبب، آب و هوای گیلان معتدل و سرما به ندرت از 1- درجه پایینتر می رود. گیلان مرطوبترین ناحیه کشور است و سالانه بیش از ۲۰۰۰ میلیمتر باران دارد. بخش وسیع گیلان جلگه ای و مابقی کوهستانی است. بیش از ۴۰ رودخانه در گیلان جاری است که مهمترین آنها سفیدرود است. گیلان منطقه ای کشاورزی است که مهمترین محصولات آن عبارتند از برنج، چای، زیتون، مرکبات، ابریشم، شیر، گوشت، مرغ، ماهی،خاویار، مربا و انواع شیرینی و کلوچه.
جنگلهای زیبا و ییلاقات مصفای کوهستانهای غرب و شرق گیلان ( تالش، ماسوله و البرز ) ، سواحل زیبای دریای خزر ( بزرگترین دریاچه جهان ) ، مرداب بین المللی انزلی که از ویژگیهای منحصر به فرد گیلان است و دهها مرکز تاریخی، مذهبی و تفریحی شاهد انبوهی از جمعیت بازدیدکننده در تمام فصول سالند.
۱.رشت
مجتمع رفاهی- تفریحی جفرود : در ۲۳ کیلومتری جاده انزلی به رشت در منطقه زیبا کنار قرار دارد. این پارک جنگلی در ساحل دریا دارای تاسیسات مختلف تفریحی شامل پلاژ ، مرکز طرح شنا با امکانات نجات غریق و کمکهای اولیه ، اسکله قایقرانی و... است.
سایر دیدنیها : موزه ، مقبره میرزا کوچک خان جنگلی ، امامزاده هاشم و خواهر امام و دانای علی ، شهرک تفریحی- مسکونی گلسار، باغ محتشم، شهر بازی شادی ، پارك سبزه ميدان رشت ، استخر عينك ، پارك جنگلي سروان ، چشمه اب شور ، چشمه طالم سنگر، پارك ملت ، عمارت كلاه فرنگي واقع در پارك قدس رشت ، عمارت شهر داري رشت (۱۳۱۶هجري شمسي) ، عمارت پستخانه ، خانه ابريشمي ، موزه رشت
۲.بندر انزلی
مرداب انزلی - دریا کنار - بلوار پارک ساحلی. موج شکن(مول)-پلهای غازیان و انزلی- پل جدید غازیان - برج ساعت انزلی-موزه-میدان مالا - بازارچه مرزی - دهکده ساحلی - پارک شهر - آرامگاه بی بی حوریه - امام زاده صالح - آرامگاه آقا پیر - مجتمع تفریحی طرح دریا
۳.هشتپر
پارک جنگلی گیسوم : در منطقه دیناچال در ۵۳ کیلومتری مسیر انزلی به تالش واقع است.این مجتمع تفریحی، چشم انداز کوه و جنگل و دریا را با هم دارد. در این مرکز ۳۲ پلاژ مجهز ، فروشگاه ، طرح شنا و... وجود دارد.
منطقه باستانی آق اولر، قلعه سلسال، قریه لیسار، مسجد سفید، مناطق ییلاقی سوباتلن ، جاده جنگلی- کوهستانی اسالم به خلخال، کوهستانهای جنگلی، میدان رستم و رخش ، قلعه ليسار معروف به دژ سلسال(صلصال) ، كاخ قشلاقي نصراله خان سردار مجد (عميدالسلطنه) ، كاخ ييلاقي نصراله خان سردار مجد (عميد السلطنه)و خرابه هاي اتشكده (مربوط به دوران مادها) و بقاياي مردعلي بيل ، حمام قديمي آق اولر ، بقعه شاد ميلرزان مدفن يكي از عارفان بزرگ قرن هشتم هجري به نام محمود شاه دينوري ، بقعه اقا سيد احمد تال تربه از نوادگان امام موسي كاظم (ع)
ماسال : منطقه جنگلي تاسكوه ، سور كوم ، اري دول ، شالما، چسلي، مناطق ییلاقی ، خشكه دريا ، بقعه شالما
رضوانشهر : پارك جنگلي دكتر درستكار ، آبشار و سيادار ، خرابه هاي قديمي گسكر واقع در منطقه هفت دغنان دار سرا ، گورستان باستاني در ميمنه رو و وسكه ، مسجد اسپيه مزگت يا سفيد مسجد ، در خانه ، گيله سرا ، مير محله ماسال ، وردم ، قلعه كول، مشهد مير زا ، سنگ بست ، خنديله پشت
۴. آستارا :
بازار ساحلی وسایل روسی ، مجتمع طرح دریا ، مرداب استیل ، باغ عباس آباد ، منطقه سر سبز حيران ، آبگرم كوته كومه ، طرح ساحلي صدف، بهشت كاكتوسان ، باغ چاي ، آبگرم علي داشي ، :مرقد مطهر امام زاده سيد قاسم (س) و امام زاده سيد ابراهيم (س) ، بقعه شيخ تاج الدين محمود خيري ، بقعه پير قطب الدين
۵. آستانه :
پارک جنگلی و طرح دریای کیاشهر ، مقبره آقا سید جلال الدین اشرف برادر گرامي امام رضا (ع)، آرامگاه استاد معین، پل سفید ، پارك جنگلي ، تالاب بندر كيا شهر ، منطقه حفاظت شده بوجاق بندر كيا شهر که زيست گاه پرندگان مهاجر مي باشد ، پل خشتي نيا كو
۶. لاهیجان :
شیطان کوه و آبشار آن، گنجینه چای ایران ، بقعه شیخ زاهد گیلانی و چهار اولیا ، حمام گلشن
تالاب مير كلايه ، بام سبز لاهيجان ، استخر زيباي لاهيجان ، بقعه چهار پادشاه ، مسجد جامع به سال ۸۹۳ هجري قمري به دستور سلطان محمد كيا در كنار آتشكده قديمي ساخته شد ، مقبره شيخ تاج الدين ابراهيم ملقب به شيخ زاهد گيلاني ، پل خشتي لاهيجان ، موزه چاي ، مقبره كاشف السلطنه شاهزاده ميرزا معروف به كاشف السلطنه كه كشت چاي را در ايران مرسوم كرد
۷. صومعه سرا :
بازار هفتگی، مناره آجری و پل خشتی ، غار نارنج پره تينان که در داخل آن حوضچه اي از آب وجود دارد ، تالاب هند خاله ، تالاب سياه درويشان ، تالاب نرگستان ، مزار بي بي فاطمه ، بقعه پير ولي خان (محمود خوارزمي) ، مناره اجري گسكر ، پل خشتي پرد سر
۸. فومن :
قلعه رودخان ، شهرک تاریخی ماسوله : آبشار ماسوله رود خان با ارتفاع بيش از ۲۰ متر ، رود خانه سياورود ، پارك ماسوله ، آبشار لار چشمه ،غاربوز خانه كه كه معروف به غاريخكون مي باشد ، رود خانه پلنگ ور ، چشمه اب معدني زمزمه ماسوله
آبشار خرم بو ، بقعه متبركه سبز قبا از نوادگان امام موسي بن جعفر (ع) ، قصر سلسله جادو ، امامزاده ابراهیم شفت ، سیاه فرگی شفت ، امام زاده ابراهيم و امام زاده اسحاق شفت ، تالاب خطيب گوراب و كهنه گوراب ، پارك تفريحي جنگلها و مراتع سبز ، غار نوشه واقع در 4 كيلو متري روستاي سعيد اباد كه اثار اوليه زندگي انسان هاي اوليه در ان وجود دارد ، قلعه رود خان يا قلعه حسامي، مجسمه آناهيتا و مجسمه شكار بانان ، قصر سلسله جادو
۹. رودسر :
سواحل چابکسر و کلاچای ، پل خشتی، سفیداب، روستای سرولات چابکسر، چشمه آب معدنی سجیران، منطقه ییلاقی اشکورات رحیم آباد، منطقه جواهر دشت ،مسجد جامع تميجان وقبور سادات مرعشي ، گنبد پير ، پل اجري تميجان ، قلعه بند بن
املش : تالاب زر بيجار ، مناطق زيبا و ييلاقي و باغات چاي ، غار لياروي در روستاي ليلا روي بلور دكان ، بقاع متبركه سرتربت مدفن چهارتن از سلاطين كياني ، ميل امام برج تاريخي
۱۰. لنگرود :
مجتمع ساحلی چمخاله ، پل خشتی، مسجد جامع، منطقه کوهپایه ای لیلا کوه - شهر کومله
تالاب كيا كلايه و پارك تفريحي فجر ،خانه منجم باشي ، خانه دريا بيگي ، قلعه دز بن
۱۱. رودبار :
تپه های باستانی مارلیک ، گردکول، گلشنی و پنج تپه ، قلعه کوه، کاروانسرای شاه عباسی ، سد منجیل ، آتشفشان دلفك يا درفك يا دال فك (به معني اشيانه عقاب) ، درخت سروهر زويل منجيل با قدمت بيش از هزار سال و ارتفاع 80 متر ، سوسن چلچراغ يا سوسن سفيد در كوههاي عمارلوي رودبار (روستاي داماش) ، چشمه هاي اب معدني سنگ رود ، چشمه كلشتر منجيل ، چشمه آب گرم ماستخور ، چشمه لويه، شاه شهيدان عمار لو محل دفن دو تن از فرزندان شهيد عبد اله بن زيد بن علي بن الحسين (ع) ، پل خشتي لوشان
۱۲. سیاهکل :
كوه درفك يا دلفك با غارهاي يخي ، مناطق زيبا و ديدني ديلمان واسپيلي ، چشمه اب معدني لاريخاني ، ابشار لونك ، تي تي كاروانسرا ، مناطق باستاني قلعه كوتي كوه بس و حسني محله ، قلعه كوتل شاه در روستاي كلدمسرا ، برج ديده باني روستاي گرماور ، حمام قديمي ديلمان
عالي ترين نشان افتخاري دولت چين ويژه متخصصين خارجي بر سينه پروفسور "مجيد سميعي" استاد ايراني مشهور جراحي مغز و اعصاب جهان درخشيد .
به گزارش ايرنا ، اين نشان ، به پاس ٤٠سال خدمات و تلاش هاي پروفسور سميعي به جامعه پزشكي بويژه تلاش هاي وي در اعتلاي دانش جراحي مغز و اعصاب چين روز شنبه توسط "زنگ پي يان "معاون نخست وزير چين به وي اعطا شد.
دراين مراسم كه شماري از مقامات و شخصيت هاي علمي و دانشگاهي چين حضور داشتند، عالي ترين نشان افتخاري دولت چين ويژه متخصصان خارجي كه با اين كشور همكاري دارند ، به پروفسور "مجيد سميعي "اعطا شد.
پروفسور سميعي جراح سرشناس وبرجسته ايراني مقيم آلمان تاكنون دهها دوره بازپروري براي جراحان چيني در رشته مغز و اعصاب برگزار كرده است.
وي تاكنون ٢٠دوره كلاس هاي مختلف و نيز برنامه هاي آموزشي متعددي در بخش جراحي مغز و اعصاب در چين برگزار كرده است كه تمامي متخصصان اين كشور در برنامه هاي علمي و آموزشي آن شركت كرده اند.
سميعي كه رياست مركز بين المللي علوم اعصاب (نورلوژي)موسوم به "آي.ان.آي "در شهر هانوفر را نيز برعهده دارد، در سال ٢٠٠٤ميلادي به عنوان رييس مركز مغز و اعصاب چين برگزيده شد.
به گزارش خبرنگار ايرنا ، پروفسور سميعي قرار است امروز يكشنبه در مراسمي كه به مناسبت بزرگداشت روز ملي چين با حضور "ون جيابائو " نخست وزير اين كشور برگزار مي شود ، حضور يابد.
اين پزشك ايراني مقيم آلمان ، در سال ١٣١٦خورشيدي در شهرستان رشت ديده به جهان گشود و در سن ٣٣سالگي به درجه پروفسوري در رشته مغز و اعصاب مفتخر گرديد.
می گذشت از کوچه ما دوره گرد
دوره گردم دار قالی می خرم
دست دوم جنس عالی می خرم
کوزه و ظرف سفالی می خرم
گر نداری شیشه خالی می خرم
اشک در چشمان بابا حلقه بست
ناگهان اهی زدو بغضش شکست
اول سال است و نان در سفره نیست
ای خدا شکرت ولی این زندگیست؟
سوختم دیدم که بابا پیر بود
بدتر از او خواهرم دلگیر بود
بوی نان تازه هوش از ما ربود
اتفاقا مادرم هم روزه بود
صورتش دیدم که لک برداشته
دست خوش رنگش ترک برداشته
باز هم بانگ درشت پیر مرد
پرده اندیشه ام را پاره کرد
دور گردم دار قالی می خرم
دست دوم جنس عالی می خرم
کوزه و ظرف سفالی می خرم
گر نداری شیشه خالی می خرم
خواهرم بی روسری بیرون پرید
آی افا سفره خالی می خرید؟؟؟؟
وجه تسمیه
این شهرستان كه چهارمين شهر مذهبي كشورمان در مركز آن قرار دارد در گذشته كوچان ناميده مي شد و پس از تدفين پيكر مطهر و نوراني حضرت سيد جلال الدين اشرف (ع) پسر امام موسي كاظم (ع) و برادر شمس الشموس حضرت امام رضا (ع) در اين شهر نام آن به آستانه اشرفيه تغيير يافت .
آستانه اشرفیه دارنده موقیت جغرافیایی ویژهای در بین شهرستانهای استان است آستانه اشرفیه در ۳۵ کیلومتری مرکز استان رشت واقع است و فاصلهٔ آن تا شهرتفریحی و سیاحتی لاهیجان ۷ کیلومتر است . اين شهرستان با وسعت 426/6 كيلومتر مربع در شرق گيلان ارتفاع متوسط آن از سطح دريا 3 متر است . شهرستان آستانه اشرفيه از دو بخش مركزي با 4 دهستان ( كوركاء، دهشال، كيسم و چهارده ) و بخش بندر كياشهر با 2 دهستان ( دهسر و دهكاء ) تشكيل شده است . 42 درصد جمعيت اين شهرستان شهر نشين و ساكن در دو شهر آستانه اشرفيه و بندر كياشهر و 58 درصد روستانشين و ساكن در 107 روستا مي باشند.
محصولات
از محصولات زراعی این شهرستان میتوان بادام(که در واقع مر غوبترین بادام ایران است)-برنج (دارندهٔ بهترین برنجهای معطر و طارمی و...است)گوجه سبز و تخمهٔ آفتابگردان و مرکبات نام برد.
اماکن.
نگین این شهرستان آرامگاه « دکتر محمد معین »، گردآورنده « فرهنگ فارسی معین » می باشد، که در این شهرستان به خاک سپرده شده است.
اماکن مهم مذهبی این شهرستان عبارتند از: بقعههای آپیر جنگلی - آقا سید حسن - آقا سید حسین وآقا سید محمد. از مکانهای تفریحی آن پارک ساحلی و مناظر زیبای حاشیهٔ رودخانهٔ سفید رود است..
گاو ماما می کرد ...
گوسفند بع بع می کرد ...
سگ واق واق می کرد ...
و همه با هم فریاد می زدند : حسنک کجایی ... ؟!
شب شده بود اما حسنک به خانه نیامده بود . حسنک مدت های
زیادی است که به خانه نمی آید .
او به شهر رفته و شلوار جین و تی شرت های
تنگ به تن می کند .
او هر روز صبح به جای غذا دادن به حیوانات جلوی آینه
به موهای خود ژل می زند !
موهای حسنک دیگر مثل پشم گوسفند نیست چون او موهای
خود را گلت کرده است!
دیروز که حسنک با کبری چت می کرد ، کبری گفت تصمیم
بزرگی گرفته است .
کبری تصمیم داشت حسنک را رها کند و دیگر بااو چت نکند
چون او با پتروس چت می کرد !
پتروس همیشه پای کامپیوترش نشسته بود و چت می کرد .
پتروس دید که سد سوراخ شده ولی انگشت او درد می کرد چون
زیاد چت کرده بود ! او نمی دانست که سد تا چند لحظه دیگر
می شکند و پتروس در حال چت کردن غرق شد !
برای مراسم دفن او کبری تصمیم گرفت به آن سرزمین برود .
اما کوه روی ریل ریزش کرده بود!
ریزعلی دید که کوه ریزش کرده ولی حوصله نداشت .
ریزعلی سردش بود و نمی خواست لباسش را در آورد .
ریزعلی چراغ قوه داشت اما حوصله دردسر نداشت !
قطار به سنگ ها برخورد کرد و منفجر شد
و کبری و مسافران قطار مردند !
ریزعلی بی توجه به خانه رفت .
خانه مثل همیشه سوت و کور بود .
چند سالی است که کوکب خانم همسر ریزعلی مهمان ناخوانده
ندارد . او حتی مهمان خوانده هم ندارد . او حوصله مهمان ندارد .
او پول ندارد تا شکم مهمان ها را سیر کند .
او در خانه تخم مرغ و پنیر دارد اما گوشت ندارد .
او کلاس بالایی دارد او فامیل های پولدار دارد .
او آخرین بار که گوشت قرمز خرید ،
چوپان دروغگو به او گوشت خر فروخت !
اما او از چوپان دروغگو گله ندارد
چون دنیای ما چوپان دروغگو زیاد دارد .
به همین دلیل است که دیگر در کتاب های دبستان
آن داستان های قشنگ وجود ندارد ... !
اینجـا همـه بـوی " گزنه" می آید
ازجنگــل و کــوه و گـردنه می آید
گــور پـدر غصـه و غــم خنـدیـدیم
تا بوی گل از "بلسبنه" می آید!
شعر از آق دایی
Powered By
BLOGFA.COM
